Magazine #3, Kunst & Complex
Het nieuwe magazine van Mathenesse Aan De Maas is er! Ze zijn gedrukt en bezorgd. Lees hier een highlight uit het magazine over Kunst & Complex.
Op een grijze herfstmiddag loop ik het gebouw van Kunst & Complex aan de Keileweg binnen. Op zoek naar nieuws. De ingang wordt min of meer versperd door een vreemd vehikel, waaraan een man zit te prutsen. Het is de kunstenaar Olaf Mooij. Ik herken hem direct en vraag wat hij daar uitspookt. “Dit is de koets”, zegt hij. “Mijn mobiele atelier waarmee ik uit de werkelijkheid kan vluchten. Ik noem het ook wel de vluchtwagen. De koets is ontstaan uit onvrede met de maatschappij.”
Tekst: Nico Haasbroek, Foto’s: Kunstenaars van Kunst & Complex en Sander van Wettum
Ik zeg Olaf dat ik met zijn onvrede mee kan voelen en vertel dat ik een verhaal wil schrijven over Kunst & Complex. Olaf wijst me de weg door het donkere doolhof. Ik vraag naar het atelier van Eveline Visser. Gelukkig is ze er. Druk in gesprek met galeriehouder Cokkie Snoei over haar komende exposite. Ze stelt me voor aan twee andere kunstenaars, Alex en Ellemieke, die fanatiek met prachtig uitziende gipssculpturen in de weer zijn. “Vroeger was dit een lijm- en verpakkingsfabriek. Omdat we hier niet mogen wonen, zwerven we rond en slapen bij vrienden.”
Even later heeft Eveline de tijd om mij bij te praten over het wel en wee rond Kunst & Complex. “Sinds jaar en dag werken hier vele autonome kunstenaars. Vanaf 2015 huren we van de gemeente. Het contract voor de ateliers geldt nog drie jaar.” Ze vertelt over haar project ‘De hemel en de hel van Dante’ in het museum Overloon bij Venray. Ik ben onder de indruk van het werk dat ik om me heen zie. Op 2 november 2022 meld ik mij op het kantoor van Atelier van Lieshout (AVL) om drie kunstenaars van Kunst & Complex te interviewen. Zij stellen zich voor. Joep van Lieshout (Jvl) en Eveline Visser (EV) ken ik al, Marianne nog niet.
“Ik ben Marianne Fontein. (MF) Beeldhouwer. Sinds 1984 ben ik lid van Kunst & Complex. Eerst zaten we op de pier en sinds 1988 hier op de Keileweg. We zijn altijd onderdeel geweest van de Keiletafels waar over de toekomst van dit gebied werd overlegd. In 1988 ontvingen we van de gemeente 1 ton in guldens, die in drie jaar moest worden terugbetaald. In het begin voelde ik me soms meer een bouwvakker. We hebben hier elektra en waterleidingen aangelegd, muren gebouwd. En de buitenkant en het dak zijn in 2015 gerenoveerd.”
Wat is Kunst & Complex?
EV: “Kunst & Complex is met name een atelier voor de autonome kunstenaar.” Waar komt die naam vandaan? JvL: “In het verleden hadden de kunstenaars een pand gekraakt op de Slaak en daar komt die naam vandaan. Kunst en het indertijd gekraakte complex, maar vermoedelijk sloeg het woord complex ook op dat het om iets moeilijks ging.
Om hoeveel kunstenaars gaat het hier?
EV: “Dat wisselt nogal. Gemiddeld rond de 25 en drie personen via de gastateliers.” MF: “Hier kon maximaal zes maanden een gast komen werken, bij voorkeur vanuit het buitenland. Dat liep vrij goed. Van 1988 tot 2014 heeft dat bestaan. In die periode zijn hier vanuit de hele wereld bijna 200 kunstenaars geweest. Daar zaten ook Nederlanders bij die tijdelijk een grote ruimte zochten om een bepaald project te kunnen doen. Dat was dan voor de Prix de Rome. De gastateliers leidden ook tot een uitwisseling met Canadese kunstenaars. En velen zijn ook in Rotterdam blijven hangen. Pas was het hier ook druk bij het atelierweekend. Dan komen mensen kijken, kletsen en ook kunst kopen.”
Maar Kunst & Complex is dus vooral een plek waar kunstenaars wonen en werken?
EV: “Wonen niet.” Maar dat was toch wel zo? EV: “Ja, er zijn hier ook kinderen geboren.” MF: “Wonen mocht eigenlijk nooit, maar het werd oogluikend toegestaan.” JvL: “Zo’n jaar of tien geleden waren er in Maastricht balkons naar beneden gevallen en hier hadden ook allerlei mensen eigen balkons aan de muur gehangen en toen kwam er een brief dat er hier absoluut niet gewoond mocht worden en toen zijn de kunstenaars die hier woonden in de stad gaan wonen. Het pand is inmiddels aan projectontwikkelaars verkocht. Het probleem is tegelijkertijd dat er in Rotterdam te weinig betaalbare ateliers zijn.”
Wie zijn de Mannen van Schuim?
MF: “Dat zijn de net genoemde projectontwikkelaars, samen met Social Capital en Miss Clark. Allemaal uit Den Haag.” Als ik hierover bij anderen informatie probeer in te winnen, dan zegt men dat er een prijsvraag voor dit pand was uitgeschreven, die die Schuimmannen gewonnen hebben en dat de kunstenaars daar gewoon kunnen blijven zitten. MF: “Zolang de huur nog geldig is, tot eind 2025, zo lang kunnen we blijven zitten. De vraag is of het huurcontract daarna verlengd wordt? Maar volgens mij hebben ze zelf nog altijd geen invulling voor het pand.”
Dat kan dan dus ook betekenen dat jullie hier nog langer kunnen blijven zitten.
JvL: “Dat zou kunnen.” Wat is het plan van de projectontwikkelaar? JvL: “Hij wil daar een Happy Tosti maken. En een hotel.” Ik begrijp dat jullie ook een plan voor het pand hebben ingediend. JvL: “Ja. Kunst & Complex had ook zelf een plan voor deze locatie ingediend, waarbij een vermogend persoon het deel waar de kunstenaars zitten zou kopen. Hierdoor zouden de kunstenaars op die plek tot in
de eeuwigheid voor lage prijzen kunnen blijven. En het andere deel zou commercieel ontwikkeld worden met dingen waar een gezond businessplan voor was. En daarmee onderscheidde ons plan zich van alle andere plannen. We hebben ook het hoogste bod uitgebracht…